Rotterdam

zo luitjes

ik wandelde gister het grootste deel van de Brandgrens in Rotterdam
in het boekje is het in 3 delen beschreven , met kaartje
nu vond ik een site waar iemand die net als ik niet graag terug wandelt
en die maakte de route dus verder tot aan het begin 🙂
maar dat is voor de volgende keer
het is zo totaal anders wandelen als wat ik normaal doe
maar ja wat is normaal hihi
langs de hele route is de Brandgrens goed te zien , aan de oude huizen
en de nieuwbouw , in het boekje wordt prima beschreven , hoe het er was
en er liggen lampjes op de route , en enige ” brandgrensstenen ”
Op de grote zwarte steen staat het uitgebrande stadshart getekend en de volgende tekst:

10 mei 1940 – Duitsland valt Nederland binnen
14 mei 1940 – Bombardement van Rotterdam
13:27 uur – In een kwartier staat de stad in brand

850 doden
2.000 gewonden
258 hectare stad in puin
25.000 woningen verwoest
80.000 mensen dakloos
11.000 andere gebouwen verwoest

Zoet is de oorlog, totdat je hem proeft – Erasmus

de wandeling zelf , wat kan ik er anders over zeggen , dan dat het een aanrader is

In plaats daarvan laat ik de mensen aan het woord die het zelf hebben meegemaakt.
Hieronder fragmenten uit het eerdergenoemde boekje,

G.L. Durlacher De straten lijken uitgestorven.
Burgers beheersen hun nieuwsgierigheid en soldaten zoeken beschuttende stellingen op.
Dreigende stiltes worden afgewisseld door schermutselingen die de lucht uiteenscheuren.
Bleek kijken wij elkaar aan. Vrees snoert onze kelen dicht.
De vijfde dag is de dag der verschrikking. Het hart van Rotterdam wordt met nietsontziend geweld uitgerukt.
De stad verandert in een brandende puinhoop. Ons huis danst op z’n heipalen.
De muren scheuren. Stenen en glasscherven vliegen in het rond als papiersnippers in een storm.
Bommenwerpers grommen boven ons hoofd en braken hun dodelijke lading over de stad uit.
In de baaierd van dreunend geraas verdrinkt het gillen en schreeuwen van mensen.

Bram van Leeuwen Duizenden fosforbommen zetten de huizen in de arbeiderswijken in de oude binnenstad in brand
en de volgende dagen zouden de vlammen in het hart van de stad alles verwoesten wat de brisantbommen hadden overgelaten.

Miep Haaijer We hoorden de bommenregen vanuit het oosten van de stad steeds dichterbij komen.
We zijn het huis uitgevlucht om een veilig onderkomen te vinden en we waren nog maar net
de straat op gegaan of met donderend geweld viel er een bom op ons huis.

Leni Saris Ons huis gedroeg zich als een schip dat op de woeste golven deinde.
Wat wisten we eigenlijk van bombardementen en donderend afweergeschut … niets toch!
Vanaf die Pinkstermorgen wisten we het! Het was zoiets ongelooflijks: bommen, geluid van brekend glas,
de harde wind die flarden kapotte gordijnen overal naar binnen joeg, mensen die eerst versuft,
maar even later in paniek naar buiten renden, het was een verschrikkelijke nachtmerrie.

Cobie Frank Ik zag stippen omlaag suizen die steeds groter werden.
Stuka’s, bommen – dacht ik. Ze gierden over ons huis heen. Muren stortten in.
Ik hoorde het grommel van vallend puin. Opnieuw geronk. Vliegtuigen die heel laag overvlogen.
Heinkels kende ik van foto’s. Bommen vielen in rijen neer. Duidelijk zag ik ze op het dak van het schoolgebouw vallen.
Ze rolden tot in de lange dakgoten. Rook en vlammen.

Peter de Koning Hier was alles kalm, tot de hel losbarstte, plotseling waren er achter elkaar zware bomontploffingen.
Iemand gilde, ze bombarderen de stad, overal werd geroepen,
ineens een mierenhoop van mensen, waar kwamen die in Godsnaam ineens vandaan,
en in een seconde lag ik plat op de weg, en daar zag ik het,
de tramrails en het asfalt golfden als een zee, dat beeld ben ik nooit vergeten.

Mevrouw Postema Ik zag de daken aan de overkant en daarboven een stralendblauwe lucht
en hierin doken ze plotseling op: vliegtuigen zo laag als vogels.
Zwaar geluid van motoren. De hakenkruizen kon je duidelijk zien op hun zijkanten en onder hun vleugels.
Het geluid van de vliegtuigen was één verschrikkelijk geschreeuw.
Toen kwamen daar de dreunende klappen bij. Ze bombardeerden. Het huis schudde als een schip.
Het ruitje boven de kamerdeur knapte opeens in stukken. We renden naar de gang.
De vloeren bewogen onder onze voeten. Eén voor één braken de deuren uit hun scharnieren.
Plotseling waren we bij de schuilkelder, we propten ons naar binnen.
Ik keek nog even om. De hoge huizen op de hoek van onze straat brandden als fakkels.

Garmt Stuiveling Naar het Noordoosten was de hemel zwart van de beangstigende rook,
die omhoog spoot uit de brandende binnenstad.

Hans Hermans De patiënten in het ziekenhuis raakten in de grootste opwinding.
Terwijl de zusters zo snel als zij konden allen die enigszins vervoerd konden worden, naar de kelders transporteerden,
ging de priester van zaal tot zaal de absolutie geven om zich tenslotte bij de doktoren,
de zusters en de patiënten in de kelder te voegen.
Honderden mensen stonden, zaten en lagen daar bijeen en iedere nieuwe golf van de luchtaanval,
waarbij de bommen aan alle kanten om het ziekenhuis heen vlogen,
ontketende een nieuwe vlaag van angst onder al deze mensen.

George Blake Ik geloof niet dat de aanval langer dan 20 minuten duurde, maar ons leek het een eeuwigheid …
Geleidelijk verstierf het lawaai, als een overdrijvende storm.
Toen was alles stil, tot er een soort gebrul tot ons doordrong.
Aanvankelijk konden we het niet thuisbrengen, maar al gauw herkenden we het als het geloei van vlammen.
Het oude centrum van de stad stond geheel in brand. De straten waren vol mensen die de brandende hel ontvluchtten.
Velen waren gewond of totaal verdoofd. Anderen huilden.

Hyacinth Hermans Nog eenmaal kijken we om naar het oude vertrouwde huis,
waar we veertig jaren achtereen gewoond hebben, tezamen zestig jaren in één en dezelfde straat,
dien wij nog hebben zien bouwen en nu zagen vergaan.
We stappen moeizaam en geslagen voort, weg uit de vlammende brandende stad.
Over stenen en puin, over kalk en mortel, over smeulende sintels en scherven glas.

Aad Wagenaar Op straat kwamen we in een hels tumult terecht,
veroorzaakt door huizen die instortten en vuur dat loeide.
Daarbij kwam het gegil van tientallen mensen die door elkaar heen renden,
soms vielen, weer opstonden of verdoofd bleven liggen.

Garmt Stuiveling De Schiedamse Singel, waar de voltreffers gehele woningen in niets hadden veranderd,
niet eens in puin, maar in gruis, in grijs en stuiverig gruis.

N. Buffinga Eén van de vleugels van de gevangenis ligt daar als een kaartenhuis ineengedrukt.
In de consternatie zwermen de gevangenen de geopende poort uit en mengen zich tussen de menigte.
Sommigen hunner keren echter terug, ze hebben zich hun lotgenoten herinnerd, die begraven liggen onder het puin.
Ze bieden aan om mee te werken aan het uitgraven.
Dapper hebben ze heel den avond en nacht geholpen en hun naastenliefde getoond.

Tonny van der Horst De hele stad, van het Oostplein tot de Maas, was één onafzienbare ruïne,
die voor de helft in lichterlaaie stond.
Wat na het bombardement nog overeind was gebleven, ging door de rampzalig harde wind in vlammen op.
Bij gebrek aan bluswater sloegen de vonken naar alle kanten over en op het laatst zakten zelfs de sterkste gebouwen in elkaar.
De schepen in de binnenhavens, de Wijnhaven, de Zalmhaven, de Leuvehaven en al die andere havens,
brandden totaal uit en overal dreven vettige zwarte rookwolken.

Peter de Koning Aan beide kanten loeide het vuur, op sommige plekken stond
alleen de gevel nog met daarin de deur en raamkozijnen die vrolijk laaiend brandden.
Een filmdecor, maar dat was het niet!

N. Buffinga Het duurde maar kort en daar komt een eindeloos lange golf van vluchtelingen uit de binnenstad aanstromen.
Het is een onafgebroken file van auto’s, vrachtwagens, carriërs, motorrijwielen, fietsen, handkarren,
alle op- of volgeladen met de meest vreemdsoortige goederen:
meubels, keukengerei, vogelkooitjes, boeken, wandversieringen,
schilderijen, etenswaren, kleren, lakens, dekens, matrassen, bedden, ledikanten en wat niet al …
Waar moeten ze allen heen? Ze weten het niet, maar weg, weg uit die straten
van doodsdreiging en verschrikking, waar puinen zijn en graven, waar het loeiende, laaiende vuur
hen op de hielen zat, hen trachtte in te sluiten, op te slokken en dan nog achtervolgde.
Weg, weg uit die brandende hel! Weg, weg naar de open ruimte, de polders in!

Jan Postema De plek waar ons huis stond kon ik uitsluitend terug vinden door de lantaarnpaal er recht voor.
Die had het gehouden, was alleen een beetje scheef gezakt.
Het huis was weg, de hele rij was weg. Heuvels van puin.

Aad van Wagenaar Het was een chaos in de dierentuin.
In de olifantenstal had Rumba, een vrouwtjesolifant, een aanval van razernij gekregen en geen
van de oppassers durfde haar te benaderen om haar weg te voeren naar een veiliger plaats.

C. van Doorn Bij de komst van de eerste oppassers op woensdagmorgen
waren de ijsberen bruine beren geworden door de rook en de branden die rondom woedden.

Gijsbert van Veldhuizen Je zult weten dat dit niet over te vertellen valt,
dat voor dit gebeuren de woorden ontbreken zoals men de dood niet beschrijven kan.
Want hier sterft een stuk stad den vuurdood.

Tonny van der Horst De stad die ik als een gapende wond voor me had zien liggen,
vernederd en onherkenbaar verminkt en nooit meer goed te maken …
een leegte die in de toekomst zou worden opgevuld met andere huizen en gebouwen,
en andere straten en pleinen, waar een andere generatie zou opgroeien,
die niet beter wist en nooit zou weten hoe het geweest was.
Willem van Iependaal (pseudoniem voor Willem van der Kulk)

Hoe heb ik jou, mijn Rotterdam, teruggevonden!
Je huizen verpuind en je havens vernield!
Ik voelde mezelf bij jouw aanblik geschonden
En vloekte – een biecht hoezeer ik van je hield! –
Het krommende straatje, waar ik werd geboren,
De school en m’n honk … Het is alles vergaan!
Ik zag nog alleen een geblakerde toren
in ’t gruis van vermorzelde jeugdjaren staan …

morgen de paar fotootjes welke ik maakte
vanmiddag naar een feessie op Schiphol
2 oud collega’s gaan met pensioen
en de baas doet maar 1 feessie gggrrrrr

wens U allen een fijne dag

lieve groet

Karel

18 gedachten over “Rotterdam

  1. Dat lijkt me een zeer interessante wandeling Karel. Ik heb nog niet alle commentaren gelezen maar de wandeling op zich is l heel interessant.
    Vanmiddag lekker wauwelen met oud collega’s. Gezellig.
    Ik kijk uit naar de foto’s

  2. Een trusten in de morgen hj
    Jij je feessie vandaag doen wij morgen met 4 kleinkids…
    Wat een verhalen en ben op de helft straks wat verder lezen nog…
    Groetjes en fijne dag

  3. Karel wat een indrukwekkende verhalen, die zo onwerkelijk klinken wat moet dat een hel geweest zijn, hier word je stil van.
    Veel verhalen heb ik gehoord van mijn vader alleen wanneer hij een borreltje op had, praatte hij erover maar verder nooit.
    Diep respect heb ik voor de mensen die voor onze vrijheid hebben gevochten, wanneer je de verhalen leest is het ineens dichtbij, terwijl normaal het zo ver in het verleden lijkt te zijn.

    Groetjes Erica

  4. Ja van rotterdam schoot nadien bijna niets over.Ik ging vroeger regelmatig naar vrienden in Rotterdamen ken het verhaal.Me de moed det wanhoop verrees een nieuwe hypermoderne stad

  5. Een mens wordt stil van al die verhalen.
    Het mooie Rotterdam. Ik logeerde ooit in dat oude gebouw van de Holland-Amerika lijn. Prachtige nostalgie!
    Jammer van dat pensioenfeestje. Bij deze nodig ik jou uit naar dat van mij… nog een paar jaren geduld 😁

  6. Dag Karel,

    wat een indrukwekkende oogverslagen.
    Wat moeten ze in angst gezeten hebben…

    Het hart uit de stad…

    Ik zou die wandeling wel willen doen.

    Groet van Marlou

    .

  7. Vroeger was het echt leven in een hel en hoop dat het nooit meer zal komen. Wel een interessante wandeling waar verhalen zijn verborgen. Die de mens veel pijn en verdriet hebben gegeven. Geniet van je weekend. Groetjes, Tine

  8. In Rotterdam habe ich ein liebe Freundin und früher waren wir sehr oft dort.
    Ich komme nochmal wieder und lass mir den Text auf dem PC übersetzen 😉
    Liebe Grüße und hab einen schönen Tag, Karel

  9. eine schreckliche Bilanz für Deutschland, aber wir haben uns geändert in großen Teilen, ich hoffe, ich konnte dich mit meinem Beirag etwas aufheitern, falls du ihn gelesen hast, Klaus

  10. Hoi karel
    Zo bof ik even toch nog een mogge…
    Nee jij niet want de pc moest uit…en wij spelen haha
    Ja ze houden ons goed bezig…
    Nu ik even rust en mijn rondje afmaken
    Groetjes en fijne dag

  11. Als je al die geschiedenis weer voorbij ziet komen dan voel je dankbaarheid het niet mee gemaakt te hebben…. en ook realiseer je je dat je met de beste wil ter wereld niet voor kunt stellen hoe het gevoeld moet hebben er toentertijd deel van te zijn… pfffff al dat verdriet en die pijn die generaties doorwerkt… je zou toch verwachten dat men zoiets nooit meer wil maar ondertussen voert iedereen nog steeds strijd met elkaar …

    Een feestje in het vooruitzicht, dat zijn de betere berichten 😉 en weer wandelplannen dus het zit wel goed, gelukkig 😉

  12. Ik wist wel dat het boekje je ging helpen. Je kijkt dan opeens heel anders naar huizen en straten. Ik fietste de route maar stond vaak genoeg stil om alles in me op te nemen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.